Europejskie Centrum Solidarności Gdańsk

Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku to miejsce, które opowiada historię ruchu, który zmienił nie tylko Polskę, ale całą Europę. Budynek stoi przy placu Solidarności 1, tuż obok słynnej Bramy nr 2 Stoczni Gdańskiej i pomnika Poległych Stoczniowców – w miejscu, gdzie w sierpniu 1980 roku robotnicy wywalczyli prawo do niezależnych związków zawodowych. To nowoczesne muzeum i centrum kultury jednocześnie, gdzie historia splata się z teraźniejszością.

Otwarty w 2014 roku budynek sam w sobie robi wrażenie. Pokryty rdzawą stalą Cor-Ten, przypomina kadłub statku w budowie – nawiązanie do stoczniowej przeszłości tego miejsca jest tu celowe i bardzo czytelne.

Historia, która zmieniła świat

Sierpień 1980 roku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina to moment przełomowy dla całego bloku wschodniego. To tutaj, za Bramą nr 2, robotnicy pod przewodnictwem Lecha Wałęsy rozpoczęli strajk, który doprowadził do powstania „Solidarności” – pierwszego w krajach komunistycznych niezależnego związku zawodowego. W ciągu kilkunastu miesięcy ruch liczył już ponad 10 milionów członków.

Stan wojenny wprowadzony w grudniu 1981 roku miał zadusić „Solidarność”, ale idea przetrwała. W podziemiu, przez lata represji, aż do Okrągłego Stołu w 1989 roku i pierwszych częściowo wolnych wyborów. To właśnie te wydarzenia uruchomiły efekt domina – w ciągu roku upadł Mur Berliński, a komunizm w Europie Środkowo-Wschodniej przestał istnieć.

Europejskie Centrum Solidarności jako pierwsze i jedyne muzeum w Polsce otrzymało Nagrodę Muzealną Rady Europy w 2016 roku. Historyczne tereny Stoczni Gdańskiej wraz z ECS posiadają też Znak Dziedzictwa Europejskiego.

Co zobaczysz na wystawie stałej

Wystawa stała zajmuje 3000 metrów kwadratowych i prowadzi zwiedzających przez siedem sal tematycznych. Zaczyna się od lat 70. XX wieku i pokazuje, jak wyglądało życie w PRL-u, jak pracowało się w stoczni, co doprowadziło do wybuchu strajków w 1970 i 1980 roku.

Ekspozycja jest multimedialna i interaktywna – to nie tylko gabloty ze zdjęciami. Można wejść do milicyjnej „lodówki” (wozu, którym przewożono zatrzymanych), zobaczyć suwnicę, na której pracowała Anna Walentynowicz – jedna z liderek strajku, czy wózek akumulatorowy, z którego przemawiał Lech Wałęsa. Dla młodszych zwiedzających to prawdziwa gratka, bo do wielu eksponatów można wchodzić i dotykać ich.

W cenie biletu każdy dostaje audioprzewodnik – małe urządzenie przypominające walkman, które opowiada historię poszczególnych sal. Dostępne są wersje w różnych językach, a opowieść jest na tyle przystępna, że zrozumie ją zarówno nastolatek, jak i osoba, która tamte czasy pamięta osobiście.

Oprócz wystawy głównej warto zajrzeć na ekspozycję „Stocznia”, która pokazuje ponad 150 lat historii gdańskiego przemysłu stoczniowego. To ciekawe uzupełnienie głównej narracji.

Nie tylko muzeum – co jeszcze oferuje ECS

Europejskie Centrum Solidarności to znacznie więcej niż wystawa historyczna. W budynku działa biblioteka z ponad 50 tysiącami książek o ruchach wolnościowych, archiwum, mediateka. Rocznie odbywa się tu około 350 wydarzeń – od debat i konferencji, przez projekcje filmów i koncerty, po festiwale i promocje książek.

Na parterze znajduje się Wydział Zabaw – przestrzeń ponad 400 metrów kwadratowych przeznaczona dla najmłodszych. Jest tam basen z kolorowymi piłkami, system rur ze zjeżdżalnią i wiele innych atrakcji. Rodzice mogą spokojnie zwiedzać wystawę, a potem dać dzieciom czas na zabawę.

Na dachu budynku znajduje się bezpłatny taras widokowy, z którego rozciąga się panorama na tereny postoczniowe i Stare Miasto Gdańska. Taras jest otwarty, jeśli pozwalają na to warunki atmosferyczne.

W budynku działają też punkty gastronomiczne i sklep muzealny, gdzie można kupić książki, pamiątki związane z historią Solidarności czy designerskie gadżety nawiązujące do tradycji stoczniowej.

Dla kogo jest to miejsce

ECS to uniwersalna atrakcja. Osoby, które pamiętają czasy PRL-u, znajdą tu nostalgię i szansę na uporządkowanie wspomnień. Młodsze pokolenia mogą w przystępny sposób poznać historię, o której słyszały od rodziców czy dziadków, ale której nie do końca rozumieją.

Dzieci od około 5-6 lat również się tu nie nudzą – interaktywne eksponaty, możliwość wchodzenia do różnych obiektów i Wydział Zabaw sprawiają, że zwiedzanie staje się przygodą. Wystawa jest na tyle dobrze zaprojektowana, że każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od poziomu zainteresowania historią.

Warto wspomnieć, że ECS to też ważne miejsce dla aktywistów i osób zaangażowanych społecznie. Działa tu przestrzeń „Solidarność Codziennie”, która wspiera różne inicjatywy obywatelskie. W budynku ma też swoje biuro Lech Wałęsa.

Ile czasu poświęcić na zwiedzanie

Na spokojne zwiedzanie wystawy stałej warto zarezerwować minimum 2-3 godziny. Jeśli ktoś chce dokładnie przesłuchać wszystkich nagrań w audioprzewodniku, przeczytać opisy i obejrzeć filmy, może to zająć nawet 4 godziny. Do tego dochodzi ewentualna wizyta na wystawie „Stocznia”, tarasie widokowym czy w Wydziale Zabaw.

Muzeum można zwiedzać indywidualnie lub z przewodnikiem – oprowadzanie dostępne jest w wielu językach, w tym po polsku, angielsku, niemiecku, francusku czy hiszpańsku.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Ceny biletów na wystawę stałą:

• Bilet normalny – 30 zł
• Bilet ulgowy – 25 zł
• Bilet rodzinny – 70 zł
• Bilety grupowe (11-50 osób) – 28 zł normalny, 22 zł ulgowy

W cenie biletu jest audioprzewodnik dla każdego zwiedzającego. Bilety można kupić online na stronie bilety.ecs.gda.pl lub w kasie na miejscu.

Godziny otwarcia wystawy stałej (sezon letni – maj-wrzesień):

• Poniedziałek-piątek: 10:00-19:00
• Sobota-niedziela: 10:00-20:00
• Budynek ECS (7 dni w tygodniu): 10:00-20:00

Godziny otwarcia wystawy stałej (sezon zimowy – październik-kwiecień):

• Poniedziałek, środa-piątek: 10:00-17:00
• Sobota-niedziela: 10:00-18:00
• Wtorek – dzień techniczny, wystawa nieczynna
• Budynek ECS: poniedziałek-piątek 10:00-18:00, sobota-niedziela 10:00-19:00

Taras widokowy jest otwarty w tych samych godzinach co wystawa, o ile pozwalają na to warunki pogodowe.

Jak dojechać: ECS znajduje się przy placu Solidarności 1 w Gdańsku. Dojazd komunikacją miejską jest bardzo wygodny – tramwaje linii 3, 6, 8 i 11 zatrzymują się w pobliżu. Można też dojechać autobusami. Pod budynkiem znajduje się płatny parking podziemny (wjazd od ulicy Nowomiejskiej) na 280 miejsc, czynny od poniedziałku do niedzieli w godzinach 6:00-22:00. Parking przyjmuje samochody o wysokości do określonego limitu metrów.

Warto połączyć wizytę w ECS ze spacerem po historycznych terenach Stoczni Gdańskiej. Tuż obok znajduje się Brama nr 2 – najważniejsza brama w Polsce, która odegrała kluczową rolę w Sierpniu ’80 – oraz Sala BHP, gdzie 31 sierpnia 1980 roku podpisano porozumienia sierpniowe.

Kontakt: telefon (58) 772 40 00, kasa (58) 772 41 11, e-mail: [email protected]. Aktualne informacje o wystawach czasowych, wydarzeniach i ewentualnych zmianach w godzinach otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie ecs.gda.pl.