Trójmiejski Park Krajobrazowy

Trójmiejski Park Krajobrazowy to prawie 20 tysięcy hektarów leśnych terenów rozciągających się tuż obok Gdańska, Gdyni i Sopotu. Powstał w 1979 roku jako jeden z najstarszych parków krajobrazowych w Polsce, chroniąc fragment wysoczyzny morenowej Pojezierza Kaszubskiego. To miejsce, gdzie w ciągu pół godziny od centrum zatłoczonego miasta można znaleźć się w głębokiej dolinie z potokiem o charakterze podgórskim, natknąć się na sarny czy dziki, i zapomnieć o wielkomiejskim zgiełku.

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że te rozległe lasy to nie dzika puszcza, tylko gospodarowane tereny chronione z wyjątkiem rezerwatów przyrody. I właśnie to połączenie ochrony z dostępnością sprawia, że park służy mieszkańcom Trójmiasta jako naturalna przestrzeń do wypoczynku.

Zielone płuca Trójmiasta – dlaczego warto tu zajrzeć

Park składa się z dwух głównych kompleksów leśnych, które rozdziela zurbanizowany pas Wielkiego i Małego Kacka oraz Gdyni-Dąbrowy. Północna część obejmuje lasy Gdyni, Rumi, Szemudu i Wejherowa, podczas gdy mniejszy kompleks południowy ciągnie się przez Sopot i Gdańsk. Łączna powierzchnia z otuliną przekracza 36 tysięcy hektarów, co robi wrażenie jak na teren położony w bezpośrednim sąsiedztwie aglomeracji.

Rzeźba terenu powstała około 15 tysięcy lat temu, ukształtowana przez lądolód i związane z nim procesy. W zachodniej części przeważają połacie falistej moreny dennej z wzniesieniami moreny czołowej. Można tu zobaczyć równiny sandrowe, rynny polodowcowe wypełnione wodami jeziornymi oraz niecki wytopiskowe. Wschodnia część to strefa krawędziowa wysoczyzny – tereny bardziej pagórkowate, z wyraźnymi różnicami wysokości.

Historia parku sięga lat 70. XX wieku, kiedy władze Trójmiasta zauważyły, że rozwój miast coraz bardziej pochłania tereny leśne. Dodatkowym impulsem było pogorszenie jakości wód Zatoki Gdańskiej i zamknięcie wielu nadmorskich kąpielisk – mieszkańcy potrzebowali alternatywnego miejsca na wypoczynek.

Co zobaczysz w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym

Na terenie parku znajduje się 10 rezerwatów przyrody, a w planach jest utworzenie kolejnych sześciu. Pomników przyrody naliczono ponad 140, choć według niektórych źródeł liczba ta sięga 167 wraz ze strefą buforową. To głównie okazałe drzewa, głazy narzutowe i inne naturalne obiekty godne ochrony.

Specyficzne środowiska przyrodnicze tworzą tu prawdziwą mozaikę. Chłodne północne zbocza, głębokie doliny z potokami, obszary źródliskowe, miejsca aktywne erozyjnie, torfowiska i czyste śródleśne jeziora – wszystko to w jednym miejscu. Dzięki temu park stał się domem dla wielu gatunków zwierząt. Spotkanie z dzikiem czy sarną nie powinno nikogo dziwić – żyje ich tu naprawdę sporo.

Jednym z charakterystycznych punktów jest Pachołek – wzniesienie o wysokości niecałych 101 metrów nad poziomem morza, górujące nad Starą Oliwą. Znajduje się u zbiegu ulic Opackiej i Spacerowej. Z 15-metrowej wieży widokowej rozpościera się widok na rozległą panoramę Gdańska z Zatoką Gdańską oraz krajobraz Lasów Oliwskich z dolinami: Radości, Powagi, Czystej Wody, Ewy, Leśnego Młyna i Oliwskiego Potoku.

Szlaki turystyczne przez park

Przez Trójmiejski Park Krajobrazowy przebiega siedem znakowanych szlaków pieszych i osiem tras rowerowych. Najdłuższa trasa rowerowa liczy 43 kilometry i wiedzie z Wejherowa do Gdyni Głównej. Są też dwie ścieżki przyrodnicze – w Dolinie Samborowo oraz w Marszewie.

Najbardziej popularny to żółty Szlak Trójmiejski łączący Gdańsk z Gdynią. Liczy prawie 46 kilometrów i prowadzi przez pagórki w strefie krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej. Zróżnicowana rzeźba terenu i bogactwo leśnej przyrody tworzą niemal baśniową atmosferę, choć do ruchliwych dróg jest stosunkowo blisko.

Szlak zaczyna się w okolicach dworca PKS w Gdańsku, gdzie można znaleźć ślady nowożytnych fortyfikacji miasta. Dalej prowadzi przez urocze doliny – Królewską i Jaśkową w Gdańsku Wrzeszczu, Dolinę Strzyży na terenie dzielnicy Brętowo, Dolinę Radości w Oliwie i kończy się w Dolinie Kaczej w Gdyni.

Dla ambitnych wędrowców w Sopocie rozpoczyna się czarny szlak „Wzgórza Szymbarskie” – 120-kilometrowa trasa sięgająca centrum Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Po drodze można zobaczyć Wieżycę, najwyższy punkt Niżu Europejskiego (329 metrów nad poziomem morza).

Inny ciekawy szlak to czerwony Szlak Zagórskiej Strugi prowadzący z Gdyni (Wzgórze Św. Maksymiliana) do Wejherowa. Ma 56 kilometrów długości, a obecny przebieg ustalono w 2002 roku.

Dziedzictwo kulturowe parku

Park to nie tylko przyroda. Na jego terenie i w strefie buforowej znajdują się cenne elementy dziedzictwa kulturowego. Najważniejszym jest Kalwaria Wejherowska – jedno z najstarszych sanktuariów Męki Pańskiej w Polsce, którego początki sięgają drugiej połowy XVII wieku. To zespół kaplic i kościołów rozsianych po wzgórzach, tworzących drogę krzyżową o unikalnym charakterze.

Zachowały się też ślady wczesnośredniowiecznych grodzisk i kompleksów kurhanów. W pobliżu warto odwiedzić zabytki Oliwy – Archikatedrę Oliwską z jej słynnymi organami, Park Oliwski z Pałacem Opatów, Kuźnię Wodną, gotycki kościół św. Jakuba oraz zabytkowe młyny i dwory.

Dla kogo jest ten park

Trójmiejski Park Krajobrazowy to miejsce dla każdego, kto potrzebuje oddechu od miejskiego życia, ale nie ma czasu ani ochoty na dalekie wyjazdy. Rodziny z dziećmi znajdą tu łatwe, przyjemne trasy spacerowe. Miłośnicy pieszych wędrówek mogą wybrać się na całodniową wyprawę szlakiem z Gdańska do Gdyni. Rowerzyści mają do dyspozycji kilkadziesiąt kilometrów oznakowanych tras.

To także doskonałe miejsce dla biegaczy – leśne ścieżki są znacznie przyjemniejsze dla stawów niż asfalt. Obserwatorzy przyrody docenią różnorodność siedlisk i możliwość spotkania dzikich zwierząt w naturalnym środowisku.

Warto pamiętać, że park przylega całą północną i wschodnią częścią do aglomeracji trójmiejskiej. To sprawia, że dostęp jest wyjątkowo łatwy – można tu dojechać komunikacją miejską z wielu punktów Gdańska, Gdyni czy Sopotu. Jednocześnie ta bliskość miasta staje się zagrożeniem – presja urbanizacyjna na tereny parku i jego otuliny w ostatnich latach znacznie wzrosła.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Dostęp do parku jest bezpłatny przez cały rok. To teren otwarty, więc nie ma godzin otwarcia czy zamknięcia. Można tu przychodzić o każdej porze, choć oczywiście w dzień las pokazuje się z najlepszej strony.

Siedziba Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego znajduje się przy ulicy Polanki 51 w Gdańsku (kod pocztowy 80-308). Kontakt: tel./fax (58) 552 34 68, e-mail: [email protected]. Strona internetowa: tpkgdansk.pl zawiera aktualne informacje o wydarzeniach, szlakach i działaniach edukacyjnych.

Dojazd zależy od tego, którą część parku chcemy odwiedzić. Do południowego kompleksu (okolice Oliwy) dojedziemy tramwajem lub autobusem do Oliwy, a stamtąd już pieszo lub rowerem. Do północnej części (okolice Rumi, Wejherowa) najlepiej dojechać SKM do Rumi lub Wejherowa.

Czas wizyty to kwestia indywidualna. Krótki spacer po jednej z dolin zajmie 1-2 godziny. Przejście całego Szlaku Trójmiejskiego z Gdańska do Gdyni to wyprava na cały dzień – trzeba liczyć 8-10 godzin marszu. Większość odwiedzających spędza tu 2-4 godziny, co wystarcza na przyjemny spacer i odpoczynek.

Nie ma tu żadnych opłat parkingowych przy większości punktów wejściowych, choć warto pamiętać, że w weekendy popularne miejsca potrafią się zapełnić. Najlepiej przyjeżdżać rano lub korzystać z komunikacji miejskiej.

Park prowadzi działania edukacyjne i ochronne – od inwentaryzacji populacji lęgowej gągoła po czynną ochronę płazów. Warto śledzić stronę internetową, żeby dowiedzieć się o organizowanych spacerach z przewodnikiem czy warsztatach przyrodniczych.